-
21 Gratia
grātĭa, ae, f. [gratus; lit., favor, both that in which one stands with others and that which one shows to others].I.(Acc. to gratus, I.) Favor which one finds with others, esteem, regard, liking, love, friendship (syn. favor):B.pluris pauciorum gratiam faciunt pars hominum quam id quod prosint pluribus,
Plaut. Trin. 1, 1, 12:perspicio nihili meam vos facere gratiam,
id. Curc. 1, 2, 68:ut majores ejus (Plancii) summum in praefectura florentissima gradum tenuerint et dignitatis et gratiae,
Cic. Planc. 13, 32; cf.:Sex. Roscius gratia atque hospitiis florens hominum nobilissimorum,
id. Rosc. Am. 6, 15:deinde si maxime talis est deus, ut nulla gratia, nulla hominum caritate teneatur, etc.,
id. N. D. 1, 44, 124:neque quo Cn. Pompeii gratiam mihi per hanc causam conciliari putem,
id. de Imp. Pomp. 24, 70; cf.:aliquem restituere in gratiam,
id. Prov. Cons. 9, 23:aliquem restituere in ejus veterem gratiam,
id. Att. 1, 3, 3:in gratiam reducere,
id. Rab. Post. 8, 19; cf.also: cum aliquo in gratiam redire,
to reconcile one's self with one, id. Att. 1, 14, 7; Nep. Alcib. 5, 1; id. Thras. 3 fin.; id. Dat. 8, 5 al.:alicujus gratiam sequi,
Caes. B. C. 1, 1, 3; cf.:si suam gratiam Romani velint, posse eis utiles esse amicos,
id. B. G. 4, 7, 4:ab aliquo inire gratiam,
Cic. Verr. 2, 2, 46, § 113:a bonis omnibus summam inire gratiam,
id. Att. 7, 9, 3:magnam inire gratiam,
id. Fin. 4, 12, 31:quantam eo facto ad plebem inierat gratiam,
Liv. 33, 46, 7:apud regem gratiam initam volebant,
id. 36, 5, 3:at te apud eum, dii boni, quanta in gratia posui!
Cic. Att. 6, 6, 4; cf. id. ib. 5, 11, 6; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 6 fin.;with a different construction: apud Lentulum ponam te in gratiam (Ern. conj. in gratia),
Cic. Att. 5, 3, 3:cum aliquo in laude et in gratia esse,
id. Verr. 1, 17, 51; cf. Cael. ap. Cic. Fam. 8, 14, 2:inter vos sic haec potius cum bona Ut componantur gratia quam cum mala,
Ter. Phorm. 4, 3, 17 Ruhnk.:plerique (in divortio) cum bona gratia discedunt,
Dig. 24, 1, 32, § 10;without bona: cum istuc quod postulo impetro cum gratia,
with a good grace, Ter. And. 2, 5, 11:omnia quae potui in hac summa tua gratia ac potentia a te impetrare,
credit, influence, Cic. Fam. 13, 29, 5; cf.:Iccius Remus, summa nobilitate et gratia inter suos,
Caes. B. G. 2, 6, 4; 1, 43, 8:gratiā plurimum posse,
id. ib. 1, 9, 3; 1, 20, 2; cf.:quantum gratia, auctoritate, pecunia valent,
id. ib. 7, 63, 1:gratiā valere,
id. B. C. 2, 44, 1:inproba quamvis Gratia fallaci praetoris vicerit urna,
Juv. 13, 4:quem triumphum magis gratiae quam rerum gestarum magnitudini datum constabat,
Liv. 40, 59, 1.—In plur.:L. Murenae provincia multas bonas gratias cum optima existimatione attulit,
tokens of favor, Cic. Mur. 20, 42:cum haec res plurimas gratias, firmissimas amicitias pariat,
id. ib. 11, 24:non hominum potentium studio, non excellentibus gratiis paucorum, sed universi populi Romani judicio consulem factum,
id. Agr. 2, 3, 7.—Transf., objectively, like the Gr. charis, agreeableness, pleasantness, charm, beauty, loveliness, grace (only poet. and in post-Aug. prose;2.esp. freq. in Quint.): gratia formae,
Ov. M. 7, 44; Suet. Tit. 3:corporis,
id. Vit. 3; id. Vit. Ter. 1; Plin. 28, 19, 79, § 260:quid ille gratiae in vultu ostenderit,
Quint. 6 prooem. § 7; cf. id. 6, 3, 26:unica nec desit jocundis gratia verbis,
charm, Prop. 1, 2, 29; cf.: neque abest facundis gratia dictis, Ov. M. 13, 127:plenus est jucunditatis et gratiae (Horatius),
Quint. 10, 1, 96:sermonis Attici,
id. ib. 65;12, 10, 35: dicendi,
id. 9, 3, 74:brevitatis novitatisque,
id. ib. 58:omnis bene scriptorum,
id. 11, 2, 46 et saep.; Cels. 4, 29 med.:uvis et vinis gratiam affert fumus fabrilis,
Plin. 14, 1, 3, § 16; id. 17, 9, 6, § 53. —Hence,As a nom. propr.: Grātiae, ārum, f., a transl. of the Gr. Charites, the goddesses of favor, loveliness, grace, etc., the three Graces, Aglaia, Euphrosyne, and Thalia, daughters of Jupiter and Eurynome, Sen. Ben. 1, 3, 3; Serv. Verg. A. 1, 720; Hor. C. 1, 4, 6; 1, 30, 6; 3, 19, 16; 3, 21, 22; Quint. 10, 1, 82.—In sing.: Grātia, ae, collect., Ov. M. 6, 429.II. A.In gen. (rare): ita mihi Telamonis patris, avi Aeaci et proavi Jovis grata est gratia, Enn. ap. Non. 85, 23 (Trag. v. 367 Vahl.):B.ergo ab eo petito gratiam istam,
Plaut. Capt. 3, 5, 63; cf.:gratiam a patre si petimus, spero ab eo impetrassere,
id. Stich. 1, 2, 23:petivit in beneficii loco et gratiae, ut, etc.,
Cic. Verr. 2, 3, 82, § 189; cf.:quod beneficii gratiaeque causa concessit,
id. ib. 2, 3, 48 fin.:hanc gratiam ut sibi des,
Ter. Hec. 3, 3, 30:juris jurandi volo gratiam facias,
excuse, release, Plaut. Rud. 5, 3, 59; cf.:alicui delicti gratiam facere,
to grant pardon, forgive, Sall. J. 104 fin. Kritz.:qui mihi atque animo meo nullius umquam delicti gratiam fecissem,
id. Cat. 52, 8; cf.also: quibus senatus belli Lepidani gratiam fecerat,
id. Fragm. 3, 34 Gerl.:alii ipsi professi se pugnaturos in gratiam ducis,
to please, for the sake of, Liv. 28, 21, 4; cf.:deletam urbem cernimus eorum, quorum in gratiam Saguntum deleverat Hannibal,
id. 28, 39, 12 Drak.:in gratiam alicujus,
id. 35, 2, 6; 39, 26, 12; Vell. 2, 41, 2; Suet. Tib. 49 al.; cf.also: data visceratio in praeteritam judicii gratiam,
for the favor shown him on the trial, Liv. 8, 22, 4:nil ibi majorum respectus, gratia nulla umbrarum,
Juv. 8, 64.—In partic., a mark of favor shown for a service rendered, thanks (by word or deed), thankfulness, gratitude; acknowledgment, return, requital (the form with agere of returning thanks is the plur., but with habere, referre, debere, nearly always in sing.; but when thanks are due to or rendered by more than one person, the form gratias referre, etc., may be used; v. infra., and cf. Krebs. Antibarb. p. 505):A.quae (gratia) in memoria et remuneratione officiorum et honoris et amicitiarum observantiam teneat,
Cic. Inv. 2, 22, 66; cf.:gratia est, in qua amicitiarum et officiorum alterius memoria et remunerandi voluntas continetur,
id. ib. 2, 53, 161:immortales ago tibi gratias agamque dum vivam: nam relaturum me affirmare non possum,
id. Fam. 10, 11, 1; cf.:renuntiate, gratias regi me agere: referre gratiam aliam nunc non posse, quam ut suadeam, ne, etc.,
Liv. 37, 37, 8 (v. ago):dīs gratias agere... si referre studeant gratias,
Plaut. Am. 1, 1, 26 sq.:L. Lucceius meus, homo omnium gratissimus, mirificas tibi apud me gratias egit, cum diceret, etc.,
Cic. Fam. 13, 42, 1:eique amplissimis verbis per senatus consultum gratias egimus,
id. Phil. 1, 1, 3:Lentulo nostro egi per litteras tuo nomine gratias diligenter,
id. Fam. 1, 10:justissimas gratias agere,
id. Leg. 2, 3, 6:quamquam gratiarum actionem a te non desiderabam, etc.,
id. Fam. 10, 19, 1:nunc tecum sic agam, tulisse ut potius injuriam, quam retulisse gratiam videar,
to have made a return, requital, recompense, id. Sull. 16, 47 fin.:magno meo beneficio affecti cumulatissime mihi gratiam retulerunt,
id. Fam. 13, 4, 1:praeclaram vero populo Romano refers gratiam,
id. Cat. 1, 11, 28:ut pro tantis eorum in rem publicam meritis honores eis habeantur gratiaeque referantur,
id. Phil. 3, 15, 39; cf. id. ib. 3, 10, 25:me omnibus, si minus referenda gratia satisfacere potuerim, at praedicanda et habenda certe satis esse facturum,
if I cannot requite... I can extol, id. Balb. 1, 2; cf.: nimirum inops ille, si bonus est vir, etiam si referre gratiam non potest, habere certe potest. Commode autem quicumque dixit, pecuniam qui habeat, non reddidisse; qui reddiderit, non habere: gratiam autem et qui retulerit, habere et qui habeat retulisse, id. Off. 2, 20, 69; id. Planc. 28, 68; cf. id. ib. 42, 101; id. Fam. 5, 11, 1:gratias habere,
Liv. 24, 37, 7:alicui summas gratias habere,
Plaut. Trin. 3, 2, 33:alicui maximas infinitasque agere atque habere gratias, quod, etc.,
Vitr. 6 praef. 4:merito vestro maximas vobis gratias omnes et agere et habere debemus,
Cic. Phil. 3, 10, 25:meritam dīs immortalibus gratiam justis honoribus et memori mente persolvere,
id. Planc. 33, 80:pro beneficio gratiam repetere,
Liv. 1, 47, 7:gratias ob hoc agere, quod, etc.,
Liv. 54, 50, 4; so with ob, Plin. Ep. 9, 31, 21; Treb. Pol. Trig. Tyr. 10, 9:pro tuo summo beneficio gratias agere,
Cic. Att. 16, 16, 16; Liv. 23, 11, 12; Plin, Pan. 25, 1; cf. Gell. 9, 3, 5:dum carmine nostro Redditur agricolis gratia caelitibus,
Tib. 2, 1, 36; cf.:hoc certe justitiae convenit suum cuique reddere, beneficio gratiam, injuriae talionem aut certe malam gratiam,
Sen. Ep. 81 med.;rarely: in gratiam habere (=ita accipere, ut ad gratiam comparandam valere putet),
to accept as thankworthy, Sall. J. 111, 1:unum vis curem: curo. Et est dīs gratia, Cum ita, ut volo, est,
I thank, Ter. Ad. 1, 2, 58; cf.: Er. Eamus intro, ut prandeamus. Me. Bene vocas: tam gratia est, no, I'm much obliged to you (the negative being omitted, as in the Fr. je vous remercie, and the Germ. ich danke sehr), Plaut. Men. 2, 3, 36.—Ellipt.: fores effregit? restituentur;discidit Vestem? resarcietur: est, dīs gratia, Et unde haec fiant, et adhuc non molesta sunt,
thank Heaven, Ter. Ad. 1, 2, 41.—With acc. and inf. (anteclass. and post-Aug.):dīs gratias agebat, tempus sibi dari, etc.,
Ter. Phorm. 4, 2, 6; Tac. H. 4, 64; cf. Ter. Phorm. 1, 2, 4; id. And. 1, 1, 15.—Hence, as adverbs:grātĭā (acc. to II. A.), lit., in favor of, on account of, for the sake of; hence, in gen., on account of (usually placed after the gen., in Quint. a few times before it; cf.: causa, ergo).(α).With gen.:(β).sed neque longioribus quam oportet hyperbatis compositioni serviamus, ne quae ejus gratia fecerimus, propter eam fecisse videamur,
lest what we have done to embellish the style we should seem to have done merely on account of the construction we had chosen, Quint. 9, 4, 144:tantum abest, ut haec bestiarum etiam causa parata sint, ut ipsas bestias hominum gratia generatas esse videamus,
Cic. N. D. 2, 63, 158: tu me amoris magis quam honoris servavisti gratia, Enn. ap. Cic. Tusc. 4, 32, 69 (Trag. v. 316 Vahl.); cf.:honoris gratia nomino,
Cic. Quint. 7, 28:nuptiarum gratia haec sunt ficta atque incepta omnia,
Ter. And. 5, 1, 17:simulabat sese negotii gratia properare,
Sall. J. 76, 1: hominem occisum esse constat;non praedae gratia: quia inspoliatus est,
Quint. 7, 1, 33; cf.:hereditatis gratia,
id. 5, 12, 5:quem censores senatu probri gratia moverant,
Sall. C. 23, 1:profectus gratia dicere,
Quint. 2, 10, 9:brevitatis gratia,
id. 4, 2, 43:decoris gratia,
id. 8, 6, 65:difficultatis gratia,
id. 9, 2, 77:aut invidiae gratia... aut miserationis,
id. 9, 2, 8:praesentis gratia litis,
id. 2, 7, 4 al. —With gerund.: duxit me uxorem liberorum sibi quaesendum gratia, Enn. ap. Fest. p. 258 Müll. (Trag. v. 161 Vahl.):ut aut voluptates omittantur majorum voluptatum adipiscendarum causa, aut dolores suscipiantur majorum dolorum effugiendorum gratia,
Cic. Fin. 1, 10, 36; cf. Caes. B. G. 7, 43, 2:tentandi gratia,
Sall. J. 47, 2:hiemandi gratia,
id. ib. 61, 3:colloquendi gratia,
id. ib. 61, 4:placandi gratia,
id. ib. 71, 5:simulandi gratia,
id. ib. 37, 4:sui exposcendi gratia,
Nep. Hann. 7, 6:amplificandi gratia... vel miserandi,
Quint. 9, 3, 28:elevandae invidiae gratia,
id. 5, 13, 40:recuperandae dignitatis gratia,
id. 11, 1, 79:vitandae similitudinis gratia,
id. 9, 1, 11 al. —Ellipt.: ejus generis hae sunt quaestiones. Si, exempli gratia, vir bonus Alexandria Rhodum magnum frumenti numerum advexerit, etc., for example, for instance (for the usual exempli causa; so,verbi gratia, for verbi causa, infra),
Cic. Off. 3, 12, 50; so,exempli gratia,
Plin. 2, 41, 41, § 110;for which in full: pauca tamen exempli gratia ponam,
Quint. 6, 5, 6:eorum unam discordiam ponemus exempli gratia,
Plin. 18, 25, 57, § 213:propter aliam quampiam rem, verbi gratia propter voluptatem,
for instance, Cic. Fin. 5, 11, 30.—Placed before the [p. 826] gen.:gratiā decoris,
Quint. 8 praef. §18: compositionis,
id. 9, 4, 58:lenitatis,
id. 9, 4, 144:significationis,
id. 8, 6, 2.—With pron. (mostly ante-class.):B.meā gratiā,
Plaut. Bacch. 1, 1, 64; id. Ps. 5, 2, 3:qui nihil ocius venit tamen hac gratia,
id. Stich. 5, 1, 5; cf.:abire istac gratia,
id. Ps. 1, 5, 138: (Medea) per agros passim dispergit corpus: id eā gratiā, Ut, etc., Poët. ap. Cic. N. D. 3, 26, 67; so,eā gratiā,
Ter. And. 3, 4, 8; id. Heaut. 4, 5, 20; id. Hec. 4, 3, 11:sed huc qua gratia te arcessi jussi, ausculta,
id. Eun. 1, 2, 19; cf. id. ib. 1, 2, 79:id ea gratia eveniebat, quod nemo ex fuga regem sequitur,
Sall. J. 54, 4:id ea gratia facilius fuit, quod, etc.,
id. ib. 80, 4.—grā-tĭīs (always as a trisyll. in ante-class. poets; Pompon. Com. Fragm. v. 110 Rib.; Plaut. As. prol. 5; id. Ep. 3, 4, 38; Ter. Ad. 4, 7, 26; cf. Charis. p. 1806; so in Cic. Verr. 2, 4 and 5 Halm), and contr., grātīs (since the class. per.; acc. to II. A.), lit., out of favor or kindness; hence, pregn., without recompense or reward, for nothing, gratuitously, gratis, proika (cf.:gratuito, nequidquam, frustra): quae (psaltria) quantum potest Aliquo abicienda est, si non pretio, at gratiis,
Ter. Ad. 4, 7, 26; cf. Plaut. Poen. 4, 2, 46:si mihi dantur duo talenta argenti numerata in manum, Hanc tibi noctem honoris causa gratiis dono dabo,
id. As. 1, 3, 38 sq.:quam introduxistis fidicinam, atque etiam fides, Ei quae accessere, tibi addam dono gratiis,
into the bargain, to boot, id. Ep. 3, 4, 38:quae Romae magna cum infamia pretio accepto edixeras, ea sola te, ne gratis in provincia male audires, ex edicto Siciliensi sustulisse video,
Cic. Verr. 1, 46, 118:hic primum questus est non leviter Saturius, communem factum esse gratis cum Roscio, qui pretio proprius fuisset Fanni,
id. Rosc. Com. 10, 27:gratis dare alicui (opp. pretium accipere ab aliquo),
Mart. 14, 175, 2:id me scis antea gratis tibi esse pollicitum. Quid nunc putas, tanta mihi abs te mercede proposita?
Cic. Q. Fr. 3, 1, 3, § 7:gratis rei publicae servire,
id. Clu. 26, 71:tantum gratis pagina nostra placet,
Mart. 5, 16, 10:virtutes omnes per se ipsas gratis diligere,
Cic. Fin. 2, 26, 83.—Opp. for payment:is repente, ut Romam venit, gratis praetor factus est. Alia porro pecunia ne accusaretur data,
Cic. Verr. 1, 39, 101; cf. id. ib. 2, 5, 19, §48: habitent gratis in alieno?
id. Off. 2, 23, 83; so,habitare in aedibus alienis,
Dig. 39, 5, 9:habitationem cui dare,
free of cost, ib. 19, 2, 53, § 2; Mart. 10, 3, 11. -
22 gratia
grātĭa, ae, f. [gratus; lit., favor, both that in which one stands with others and that which one shows to others].I.(Acc. to gratus, I.) Favor which one finds with others, esteem, regard, liking, love, friendship (syn. favor):B.pluris pauciorum gratiam faciunt pars hominum quam id quod prosint pluribus,
Plaut. Trin. 1, 1, 12:perspicio nihili meam vos facere gratiam,
id. Curc. 1, 2, 68:ut majores ejus (Plancii) summum in praefectura florentissima gradum tenuerint et dignitatis et gratiae,
Cic. Planc. 13, 32; cf.:Sex. Roscius gratia atque hospitiis florens hominum nobilissimorum,
id. Rosc. Am. 6, 15:deinde si maxime talis est deus, ut nulla gratia, nulla hominum caritate teneatur, etc.,
id. N. D. 1, 44, 124:neque quo Cn. Pompeii gratiam mihi per hanc causam conciliari putem,
id. de Imp. Pomp. 24, 70; cf.:aliquem restituere in gratiam,
id. Prov. Cons. 9, 23:aliquem restituere in ejus veterem gratiam,
id. Att. 1, 3, 3:in gratiam reducere,
id. Rab. Post. 8, 19; cf.also: cum aliquo in gratiam redire,
to reconcile one's self with one, id. Att. 1, 14, 7; Nep. Alcib. 5, 1; id. Thras. 3 fin.; id. Dat. 8, 5 al.:alicujus gratiam sequi,
Caes. B. C. 1, 1, 3; cf.:si suam gratiam Romani velint, posse eis utiles esse amicos,
id. B. G. 4, 7, 4:ab aliquo inire gratiam,
Cic. Verr. 2, 2, 46, § 113:a bonis omnibus summam inire gratiam,
id. Att. 7, 9, 3:magnam inire gratiam,
id. Fin. 4, 12, 31:quantam eo facto ad plebem inierat gratiam,
Liv. 33, 46, 7:apud regem gratiam initam volebant,
id. 36, 5, 3:at te apud eum, dii boni, quanta in gratia posui!
Cic. Att. 6, 6, 4; cf. id. ib. 5, 11, 6; Cael. ap. Cic. Fam. 8, 6 fin.;with a different construction: apud Lentulum ponam te in gratiam (Ern. conj. in gratia),
Cic. Att. 5, 3, 3:cum aliquo in laude et in gratia esse,
id. Verr. 1, 17, 51; cf. Cael. ap. Cic. Fam. 8, 14, 2:inter vos sic haec potius cum bona Ut componantur gratia quam cum mala,
Ter. Phorm. 4, 3, 17 Ruhnk.:plerique (in divortio) cum bona gratia discedunt,
Dig. 24, 1, 32, § 10;without bona: cum istuc quod postulo impetro cum gratia,
with a good grace, Ter. And. 2, 5, 11:omnia quae potui in hac summa tua gratia ac potentia a te impetrare,
credit, influence, Cic. Fam. 13, 29, 5; cf.:Iccius Remus, summa nobilitate et gratia inter suos,
Caes. B. G. 2, 6, 4; 1, 43, 8:gratiā plurimum posse,
id. ib. 1, 9, 3; 1, 20, 2; cf.:quantum gratia, auctoritate, pecunia valent,
id. ib. 7, 63, 1:gratiā valere,
id. B. C. 2, 44, 1:inproba quamvis Gratia fallaci praetoris vicerit urna,
Juv. 13, 4:quem triumphum magis gratiae quam rerum gestarum magnitudini datum constabat,
Liv. 40, 59, 1.—In plur.:L. Murenae provincia multas bonas gratias cum optima existimatione attulit,
tokens of favor, Cic. Mur. 20, 42:cum haec res plurimas gratias, firmissimas amicitias pariat,
id. ib. 11, 24:non hominum potentium studio, non excellentibus gratiis paucorum, sed universi populi Romani judicio consulem factum,
id. Agr. 2, 3, 7.—Transf., objectively, like the Gr. charis, agreeableness, pleasantness, charm, beauty, loveliness, grace (only poet. and in post-Aug. prose;2.esp. freq. in Quint.): gratia formae,
Ov. M. 7, 44; Suet. Tit. 3:corporis,
id. Vit. 3; id. Vit. Ter. 1; Plin. 28, 19, 79, § 260:quid ille gratiae in vultu ostenderit,
Quint. 6 prooem. § 7; cf. id. 6, 3, 26:unica nec desit jocundis gratia verbis,
charm, Prop. 1, 2, 29; cf.: neque abest facundis gratia dictis, Ov. M. 13, 127:plenus est jucunditatis et gratiae (Horatius),
Quint. 10, 1, 96:sermonis Attici,
id. ib. 65;12, 10, 35: dicendi,
id. 9, 3, 74:brevitatis novitatisque,
id. ib. 58:omnis bene scriptorum,
id. 11, 2, 46 et saep.; Cels. 4, 29 med.:uvis et vinis gratiam affert fumus fabrilis,
Plin. 14, 1, 3, § 16; id. 17, 9, 6, § 53. —Hence,As a nom. propr.: Grātiae, ārum, f., a transl. of the Gr. Charites, the goddesses of favor, loveliness, grace, etc., the three Graces, Aglaia, Euphrosyne, and Thalia, daughters of Jupiter and Eurynome, Sen. Ben. 1, 3, 3; Serv. Verg. A. 1, 720; Hor. C. 1, 4, 6; 1, 30, 6; 3, 19, 16; 3, 21, 22; Quint. 10, 1, 82.—In sing.: Grātia, ae, collect., Ov. M. 6, 429.II. A.In gen. (rare): ita mihi Telamonis patris, avi Aeaci et proavi Jovis grata est gratia, Enn. ap. Non. 85, 23 (Trag. v. 367 Vahl.):B.ergo ab eo petito gratiam istam,
Plaut. Capt. 3, 5, 63; cf.:gratiam a patre si petimus, spero ab eo impetrassere,
id. Stich. 1, 2, 23:petivit in beneficii loco et gratiae, ut, etc.,
Cic. Verr. 2, 3, 82, § 189; cf.:quod beneficii gratiaeque causa concessit,
id. ib. 2, 3, 48 fin.:hanc gratiam ut sibi des,
Ter. Hec. 3, 3, 30:juris jurandi volo gratiam facias,
excuse, release, Plaut. Rud. 5, 3, 59; cf.:alicui delicti gratiam facere,
to grant pardon, forgive, Sall. J. 104 fin. Kritz.:qui mihi atque animo meo nullius umquam delicti gratiam fecissem,
id. Cat. 52, 8; cf.also: quibus senatus belli Lepidani gratiam fecerat,
id. Fragm. 3, 34 Gerl.:alii ipsi professi se pugnaturos in gratiam ducis,
to please, for the sake of, Liv. 28, 21, 4; cf.:deletam urbem cernimus eorum, quorum in gratiam Saguntum deleverat Hannibal,
id. 28, 39, 12 Drak.:in gratiam alicujus,
id. 35, 2, 6; 39, 26, 12; Vell. 2, 41, 2; Suet. Tib. 49 al.; cf.also: data visceratio in praeteritam judicii gratiam,
for the favor shown him on the trial, Liv. 8, 22, 4:nil ibi majorum respectus, gratia nulla umbrarum,
Juv. 8, 64.—In partic., a mark of favor shown for a service rendered, thanks (by word or deed), thankfulness, gratitude; acknowledgment, return, requital (the form with agere of returning thanks is the plur., but with habere, referre, debere, nearly always in sing.; but when thanks are due to or rendered by more than one person, the form gratias referre, etc., may be used; v. infra., and cf. Krebs. Antibarb. p. 505):A.quae (gratia) in memoria et remuneratione officiorum et honoris et amicitiarum observantiam teneat,
Cic. Inv. 2, 22, 66; cf.:gratia est, in qua amicitiarum et officiorum alterius memoria et remunerandi voluntas continetur,
id. ib. 2, 53, 161:immortales ago tibi gratias agamque dum vivam: nam relaturum me affirmare non possum,
id. Fam. 10, 11, 1; cf.:renuntiate, gratias regi me agere: referre gratiam aliam nunc non posse, quam ut suadeam, ne, etc.,
Liv. 37, 37, 8 (v. ago):dīs gratias agere... si referre studeant gratias,
Plaut. Am. 1, 1, 26 sq.:L. Lucceius meus, homo omnium gratissimus, mirificas tibi apud me gratias egit, cum diceret, etc.,
Cic. Fam. 13, 42, 1:eique amplissimis verbis per senatus consultum gratias egimus,
id. Phil. 1, 1, 3:Lentulo nostro egi per litteras tuo nomine gratias diligenter,
id. Fam. 1, 10:justissimas gratias agere,
id. Leg. 2, 3, 6:quamquam gratiarum actionem a te non desiderabam, etc.,
id. Fam. 10, 19, 1:nunc tecum sic agam, tulisse ut potius injuriam, quam retulisse gratiam videar,
to have made a return, requital, recompense, id. Sull. 16, 47 fin.:magno meo beneficio affecti cumulatissime mihi gratiam retulerunt,
id. Fam. 13, 4, 1:praeclaram vero populo Romano refers gratiam,
id. Cat. 1, 11, 28:ut pro tantis eorum in rem publicam meritis honores eis habeantur gratiaeque referantur,
id. Phil. 3, 15, 39; cf. id. ib. 3, 10, 25:me omnibus, si minus referenda gratia satisfacere potuerim, at praedicanda et habenda certe satis esse facturum,
if I cannot requite... I can extol, id. Balb. 1, 2; cf.: nimirum inops ille, si bonus est vir, etiam si referre gratiam non potest, habere certe potest. Commode autem quicumque dixit, pecuniam qui habeat, non reddidisse; qui reddiderit, non habere: gratiam autem et qui retulerit, habere et qui habeat retulisse, id. Off. 2, 20, 69; id. Planc. 28, 68; cf. id. ib. 42, 101; id. Fam. 5, 11, 1:gratias habere,
Liv. 24, 37, 7:alicui summas gratias habere,
Plaut. Trin. 3, 2, 33:alicui maximas infinitasque agere atque habere gratias, quod, etc.,
Vitr. 6 praef. 4:merito vestro maximas vobis gratias omnes et agere et habere debemus,
Cic. Phil. 3, 10, 25:meritam dīs immortalibus gratiam justis honoribus et memori mente persolvere,
id. Planc. 33, 80:pro beneficio gratiam repetere,
Liv. 1, 47, 7:gratias ob hoc agere, quod, etc.,
Liv. 54, 50, 4; so with ob, Plin. Ep. 9, 31, 21; Treb. Pol. Trig. Tyr. 10, 9:pro tuo summo beneficio gratias agere,
Cic. Att. 16, 16, 16; Liv. 23, 11, 12; Plin, Pan. 25, 1; cf. Gell. 9, 3, 5:dum carmine nostro Redditur agricolis gratia caelitibus,
Tib. 2, 1, 36; cf.:hoc certe justitiae convenit suum cuique reddere, beneficio gratiam, injuriae talionem aut certe malam gratiam,
Sen. Ep. 81 med.;rarely: in gratiam habere (=ita accipere, ut ad gratiam comparandam valere putet),
to accept as thankworthy, Sall. J. 111, 1:unum vis curem: curo. Et est dīs gratia, Cum ita, ut volo, est,
I thank, Ter. Ad. 1, 2, 58; cf.: Er. Eamus intro, ut prandeamus. Me. Bene vocas: tam gratia est, no, I'm much obliged to you (the negative being omitted, as in the Fr. je vous remercie, and the Germ. ich danke sehr), Plaut. Men. 2, 3, 36.—Ellipt.: fores effregit? restituentur;discidit Vestem? resarcietur: est, dīs gratia, Et unde haec fiant, et adhuc non molesta sunt,
thank Heaven, Ter. Ad. 1, 2, 41.—With acc. and inf. (anteclass. and post-Aug.):dīs gratias agebat, tempus sibi dari, etc.,
Ter. Phorm. 4, 2, 6; Tac. H. 4, 64; cf. Ter. Phorm. 1, 2, 4; id. And. 1, 1, 15.—Hence, as adverbs:grātĭā (acc. to II. A.), lit., in favor of, on account of, for the sake of; hence, in gen., on account of (usually placed after the gen., in Quint. a few times before it; cf.: causa, ergo).(α).With gen.:(β).sed neque longioribus quam oportet hyperbatis compositioni serviamus, ne quae ejus gratia fecerimus, propter eam fecisse videamur,
lest what we have done to embellish the style we should seem to have done merely on account of the construction we had chosen, Quint. 9, 4, 144:tantum abest, ut haec bestiarum etiam causa parata sint, ut ipsas bestias hominum gratia generatas esse videamus,
Cic. N. D. 2, 63, 158: tu me amoris magis quam honoris servavisti gratia, Enn. ap. Cic. Tusc. 4, 32, 69 (Trag. v. 316 Vahl.); cf.:honoris gratia nomino,
Cic. Quint. 7, 28:nuptiarum gratia haec sunt ficta atque incepta omnia,
Ter. And. 5, 1, 17:simulabat sese negotii gratia properare,
Sall. J. 76, 1: hominem occisum esse constat;non praedae gratia: quia inspoliatus est,
Quint. 7, 1, 33; cf.:hereditatis gratia,
id. 5, 12, 5:quem censores senatu probri gratia moverant,
Sall. C. 23, 1:profectus gratia dicere,
Quint. 2, 10, 9:brevitatis gratia,
id. 4, 2, 43:decoris gratia,
id. 8, 6, 65:difficultatis gratia,
id. 9, 2, 77:aut invidiae gratia... aut miserationis,
id. 9, 2, 8:praesentis gratia litis,
id. 2, 7, 4 al. —With gerund.: duxit me uxorem liberorum sibi quaesendum gratia, Enn. ap. Fest. p. 258 Müll. (Trag. v. 161 Vahl.):ut aut voluptates omittantur majorum voluptatum adipiscendarum causa, aut dolores suscipiantur majorum dolorum effugiendorum gratia,
Cic. Fin. 1, 10, 36; cf. Caes. B. G. 7, 43, 2:tentandi gratia,
Sall. J. 47, 2:hiemandi gratia,
id. ib. 61, 3:colloquendi gratia,
id. ib. 61, 4:placandi gratia,
id. ib. 71, 5:simulandi gratia,
id. ib. 37, 4:sui exposcendi gratia,
Nep. Hann. 7, 6:amplificandi gratia... vel miserandi,
Quint. 9, 3, 28:elevandae invidiae gratia,
id. 5, 13, 40:recuperandae dignitatis gratia,
id. 11, 1, 79:vitandae similitudinis gratia,
id. 9, 1, 11 al. —Ellipt.: ejus generis hae sunt quaestiones. Si, exempli gratia, vir bonus Alexandria Rhodum magnum frumenti numerum advexerit, etc., for example, for instance (for the usual exempli causa; so,verbi gratia, for verbi causa, infra),
Cic. Off. 3, 12, 50; so,exempli gratia,
Plin. 2, 41, 41, § 110;for which in full: pauca tamen exempli gratia ponam,
Quint. 6, 5, 6:eorum unam discordiam ponemus exempli gratia,
Plin. 18, 25, 57, § 213:propter aliam quampiam rem, verbi gratia propter voluptatem,
for instance, Cic. Fin. 5, 11, 30.—Placed before the [p. 826] gen.:gratiā decoris,
Quint. 8 praef. §18: compositionis,
id. 9, 4, 58:lenitatis,
id. 9, 4, 144:significationis,
id. 8, 6, 2.—With pron. (mostly ante-class.):B.meā gratiā,
Plaut. Bacch. 1, 1, 64; id. Ps. 5, 2, 3:qui nihil ocius venit tamen hac gratia,
id. Stich. 5, 1, 5; cf.:abire istac gratia,
id. Ps. 1, 5, 138: (Medea) per agros passim dispergit corpus: id eā gratiā, Ut, etc., Poët. ap. Cic. N. D. 3, 26, 67; so,eā gratiā,
Ter. And. 3, 4, 8; id. Heaut. 4, 5, 20; id. Hec. 4, 3, 11:sed huc qua gratia te arcessi jussi, ausculta,
id. Eun. 1, 2, 19; cf. id. ib. 1, 2, 79:id ea gratia eveniebat, quod nemo ex fuga regem sequitur,
Sall. J. 54, 4:id ea gratia facilius fuit, quod, etc.,
id. ib. 80, 4.—grā-tĭīs (always as a trisyll. in ante-class. poets; Pompon. Com. Fragm. v. 110 Rib.; Plaut. As. prol. 5; id. Ep. 3, 4, 38; Ter. Ad. 4, 7, 26; cf. Charis. p. 1806; so in Cic. Verr. 2, 4 and 5 Halm), and contr., grātīs (since the class. per.; acc. to II. A.), lit., out of favor or kindness; hence, pregn., without recompense or reward, for nothing, gratuitously, gratis, proika (cf.:gratuito, nequidquam, frustra): quae (psaltria) quantum potest Aliquo abicienda est, si non pretio, at gratiis,
Ter. Ad. 4, 7, 26; cf. Plaut. Poen. 4, 2, 46:si mihi dantur duo talenta argenti numerata in manum, Hanc tibi noctem honoris causa gratiis dono dabo,
id. As. 1, 3, 38 sq.:quam introduxistis fidicinam, atque etiam fides, Ei quae accessere, tibi addam dono gratiis,
into the bargain, to boot, id. Ep. 3, 4, 38:quae Romae magna cum infamia pretio accepto edixeras, ea sola te, ne gratis in provincia male audires, ex edicto Siciliensi sustulisse video,
Cic. Verr. 1, 46, 118:hic primum questus est non leviter Saturius, communem factum esse gratis cum Roscio, qui pretio proprius fuisset Fanni,
id. Rosc. Com. 10, 27:gratis dare alicui (opp. pretium accipere ab aliquo),
Mart. 14, 175, 2:id me scis antea gratis tibi esse pollicitum. Quid nunc putas, tanta mihi abs te mercede proposita?
Cic. Q. Fr. 3, 1, 3, § 7:gratis rei publicae servire,
id. Clu. 26, 71:tantum gratis pagina nostra placet,
Mart. 5, 16, 10:virtutes omnes per se ipsas gratis diligere,
Cic. Fin. 2, 26, 83.—Opp. for payment:is repente, ut Romam venit, gratis praetor factus est. Alia porro pecunia ne accusaretur data,
Cic. Verr. 1, 39, 101; cf. id. ib. 2, 5, 19, §48: habitent gratis in alieno?
id. Off. 2, 23, 83; so,habitare in aedibus alienis,
Dig. 39, 5, 9:habitationem cui dare,
free of cost, ib. 19, 2, 53, § 2; Mart. 10, 3, 11. -
23 incelebratus
in-cĕlebrātus, a, um, adj., not made known, not spread abroad (post-Aug.):ab aliis incelebrata (opp. digna cognitu),
Tac. A. 6, 7 fin.:multa per invidiam scriptorum incelebrata sunt,
Sall. H. Fragm. 1, 57 Kritz (dub.; Dietsch reads celata). -
24 inolesco
ĭn-ŏlesco, lēvi, ŏlĭtum, 3, v. n. and a. (inolesti, Aus. Grat. Act. § 36).I. A.Lit.:B.udo libro,
Verg. G. 2, 77:necesse est multa diu concreta modis inolescere miris,
id. A. 6, 738; Sil. 8, 583:tradux a materno sustinetur ubere dum inolescat,
Col. 4, 29, 14.—Trop.:II.assidua veterum scriptorum tractatione inoleverat linguae illius vox,
i. e. had remained fixed in his mind, Gell. 5, 21, 3:quae nosti, meditando velis inolescere menti,
Aus. Ep. 141.—Act., to implant:natura induit nobis inolevitque amorem nostri et caritatem,
Gell. 12, 5, 7:alicui semina amoris inolesti (= inolevisti),
Aus. Grat. Act. ad Grat. 36:inolitum nomen urbi,
Jul. Val. Res Gest. Alex. M. 1, 33 Mai.:in moribus inolescendis,
Gell. 12, 1, 20. -
25 literatus
I.Lit., marked with letters, branded:II.ensiculus,
Plaut. Rud. 4, 4, 112:securicula,
id. ib. 115:urna,
id. ib. 2, 5, 21:laminae,
App. M. 3, p. 137, 7:laciniae auro litteratae,
id. ib. 6, 174, 28:servus,
a branded slave, Plaut. Cas. 2, 6, 49; cf.:homunculi frontes litterati,
App. M. 9, p. 222, 30.—Transf.A.Learned, liberally educated:B.Canius nec infacetus et satis litteratus,
Cic. Off. 3, 14, 58:et litteratus et disertus,
id. Brut. 21, 81; id. Mur. 7, 16:servi,
id. Brut. 22, 87:quibus ineptiis nec litteratior fit quisquam nec melior,
Sen. Q. N. 4, 13, 1.—Esp. of the learned expounders of the poets:quem litteratissimum fuisse judico,
Cic. Fam. 9, 16, 4:appellatio grammaticorum Graecā consuetudine invaluit: sed initio litterati vocabantur,
Suet. Gram. 4.—Of or belonging to learning, learned:1.quid est enim dulcius otio litterato,
learned leisure, Cic. Tusc. 5, 36, 105:senectus,
id. Brut. 76, 265:labor,
App. Mag. 4, p. 276, 8.—Hence, adv.: lit-tĕrātē.With plain letters, in a clear hand:2.rationes perscriptae scite et litterate,
Cic. Pis. 25, 61.—Transf.a.To the letter, literally:b.litterate respondere,
Cic. Harusp. Resp. 8, 17.—Learnedly, scientifically, elegantly, cleverly:scriptorum veterum litterate peritus,
learnedly, critically skilled, Cic. Brut. 56, 205:belle et litterate dicta,
clever sayings, id. de Or. 2, 62, 253.— Comp.:litteratius Latine loqui,
Cic. Brut. 108, 28. -
26 litteratus
I.Lit., marked with letters, branded:II.ensiculus,
Plaut. Rud. 4, 4, 112:securicula,
id. ib. 115:urna,
id. ib. 2, 5, 21:laminae,
App. M. 3, p. 137, 7:laciniae auro litteratae,
id. ib. 6, 174, 28:servus,
a branded slave, Plaut. Cas. 2, 6, 49; cf.:homunculi frontes litterati,
App. M. 9, p. 222, 30.—Transf.A.Learned, liberally educated:B.Canius nec infacetus et satis litteratus,
Cic. Off. 3, 14, 58:et litteratus et disertus,
id. Brut. 21, 81; id. Mur. 7, 16:servi,
id. Brut. 22, 87:quibus ineptiis nec litteratior fit quisquam nec melior,
Sen. Q. N. 4, 13, 1.—Esp. of the learned expounders of the poets:quem litteratissimum fuisse judico,
Cic. Fam. 9, 16, 4:appellatio grammaticorum Graecā consuetudine invaluit: sed initio litterati vocabantur,
Suet. Gram. 4.—Of or belonging to learning, learned:1.quid est enim dulcius otio litterato,
learned leisure, Cic. Tusc. 5, 36, 105:senectus,
id. Brut. 76, 265:labor,
App. Mag. 4, p. 276, 8.—Hence, adv.: lit-tĕrātē.With plain letters, in a clear hand:2.rationes perscriptae scite et litterate,
Cic. Pis. 25, 61.—Transf.a.To the letter, literally:b.litterate respondere,
Cic. Harusp. Resp. 8, 17.—Learnedly, scientifically, elegantly, cleverly:scriptorum veterum litterate peritus,
learnedly, critically skilled, Cic. Brut. 56, 205:belle et litterate dicta,
clever sayings, id. de Or. 2, 62, 253.— Comp.:litteratius Latine loqui,
Cic. Brut. 108, 28. -
27 luculentia
lūcŭlentĭa, ae, f. [luculentus], brilliancy, beauty (post-class.):verborum luculentiae,
Arn. 3, 103 (p. 111 Orell.).— Sing.:scriptorum,
Oros. 5, 15. -
28 lusus
1.lūsus, a, um, Part., from ludo.2.lūsus, ūs, m. [ludo], a playing, play, game (not in Cic.).I.Lit.:II.virgineis exercent lusibus undas Naides,
Ov. M. 14, 556:aleae,
Suet. Calig. 41:calculorum,
Plin. Ep. 7, 24:nec me offenderit lusus in pueris,
Quint. 1, 3, 10; cf. id. 1, 1, 20:eburneas litterarum formas in lusum offerre,
id. 1, 1, 26:ediscere inter lusum,
id. 1, 1, 36:in lusu duodecim scriptorum,
id. 11, 2, 38:regnum lusu sortiri,
i. e. by throwing dice, Tac. A. 13, 15:solent quidam et cogere ad lusum,
Dig. 11, 5, 2. —Transf.A.Play, sport, game (that is done by way of amusement):B.fas est et carmine remitti, non dico continuo ac longo, sed hoc arguto et brevi. Lusus vocantur,
Plin. Ep. 7, 9, 10:Trojae lusum exhibuit,
Suet. Claud. 21.—Sportive dalliance, toying:C.sunt apti lusibus anni,
Ov. Am. 2, 3, 13; Prop. 1, 10, 9.—Jest, fun, mockery:dant de se respondentibus venustissimos lusus,
i. e. make themselves ridiculous, Quint. 5, 13, 46:lusum ludere aliquem,
Gell. 18, 13, 4. -
29 numerositas
nŭmĕrōsĭtas, ātis, f. [numerosus].I.A great number, multitude (post-class.):II.numerositas innumera,
Macr. S. 5, 20:filiarum,
Tert. Monog. 4:curialium, Cod. Th. 12, 5, 3: Scriptorum,
Sid. Carm. 23, 150.—Rhythm, harmony, Aug. Doctr. Christ. 4, 20; id. ib. 55, 109. -
30 opinio
I.In gen.:II.apud homines barbaros opinio plus valet saepe, quam res ipsa,
Cic. Fragm. Scaur. 7:est ergo aegritudo opinio recens mali praesentis... laetitia opinio recens boni praesentis... metus opinio impendentis mali... lubido opinio venturi boni, etc.,
id. Tusc. 4, 7, 14; cf. id. ib. 4, 11, 26:magna nobis pueris opinio fuit, L. Crassum non plus attigisse doctrinae, quam,
id. de Or. 2, 1, 1:ut opinio mea est,
as I suppose, as I believe, id. Fam. 9, 11, 1: ut opinio mea fert, as I believe, id. Font. 13, 39:mea fert opinio, ut, etc.,
Dig. 24, 1, 32:cujus opinionis etiam Cornelius Celsus est,
Celsus also is of this opinion, Col. 2, 12, 6:Romulus habuit opinionem esse, etc.,
held the belief that, Cic. Div. 2, 33, 70:fuisse in illa populari opinione,
to be of an opinion, id. Clu. 51, 142.—More rarely:alicujus opinionis esse,
Col. 2, 12, 6:in eādem opinione fui... te venturum esse,
Cic. Att. 8, 11, D, 3:in quā me opinione sine causā esse, ne quis credat,
Liv. 44, 38, 4:fuerunt in hac opinione non pauci, ut, etc.,
Quint. 3, 3, 11; cf. id. 4, 1, 28:cum etiam philosophi Stoicae disciplinae in eādem sint opinione, ut censeant, etc.,
Lact. 2, 5, 7; 3, 8, 32:cui opinioni nos quoque accedimus,
Quint. 2, 15, 29:ipse eorum opinionibus accedo, qui, etc.,
Tac. G. 4:adducere aliquem in eam opinionem, ut,
to make one believe, Cic. Caecin. 5, 13:Pisidae in opinionem adducuntur perfugas fecisse, ut, etc.,
Nep. Dat. 6, 6:praebere opinionem timoris,
to convey the impression, occasion the belief that one is afraid, Caes. B. G. 3, 17:afferre alicui,
Cic. Off. 2, 13, 46: incidere in opinionem, to fall into the belief, Dolab. ap. Cic. Fam. 9, 9, 1:in opinionem discedere,
to come to the opinion, Cic. Fam. 6, 14, 2:opinione duci,
to be led by one's belief, id. Mur. 30, 62: contra (praeter) opinionem, contrary to one's expectation:dicere contra opiniones omnium,
id. Rosc. Am. 15, 45:etsi praeter opinionem res ceciderat,
Nep. Milt. 2, 5.—With comp.: opinione citius, quicker than had been supposed, Varr. ap. Non. 356, 27:istuc curavi, ut opinione illius pulcrior sis,
handsomer than he imagines, Plaut. Mil. 4, 6, 23:opinione melius res tibi habet tua, si, etc.,
id. Cas. 2, 5, 30:opinione celerius,
Cic. Fam. 14, 23.—In partic.A.The repute of a man, the esteem, reputation in which others hold him, the opinion, estimate, expectation formed of him.a.In gen.:b.opinione fortasse nonnullā, quam de meis moribus habebat,
Cic. Lael. 9, 30:integritatis meae,
id. Att. 7, 2, 5:non fallam opinionem tuam,
id. Fam. 1, 6, 2:genus scriptorum tuorum vicit opinionem meam,
exceeded my expectation, id. ib. 5, 12, 1: venit in eam opinionem Cassius, ipsum finxisse bellum, Cassius fell under suspicion of having, was believed to have, Cael. ap. Cic. Fam. 8, 10, 2: summam habere justitiae opinionem. Caes. B. G. 6, 24; 7, 59:quorum de justitiā magna esset opinio multitudinis,
Cic. Off. 2, 12, 42:(Porus) bellum jampridem, auditā Alexandri opinione, in adventum ejus parabat,
Just. 12, 8, 2.—Absol., reputation:c.ne opinio quidem et fama, cui soli serviunt (poëtae), etc.,
Tac. Dial. 10 init.:cupidi opinionis,
Quint. 12, 9, 4:affert et ista res opinionem,
id. 2, 12, 5.—Bad repute, reputation for evil:B.malignitatis opinionem vereri,
Tac. Dial. 15:invidiae et ingrati animi,
Liv. 45, 38, 6.—A report, rumor:divulgatā opinione tam gloriosae expeditionis,
Just. 42, 2, 11:quae opinio erat edita in vulgus,
Caes. B. C. 3, 29, 3:exiit opinio, proximo lustro descensurum eum ad Olympia,
Suet. Ner. 53:opinio etiam sine auctore exierat, eos conspirasse, etc.,
Liv. 3, 36, 9:opinionem serere,
to spread a report, Just. 8, 3, 8:opiniones bellorum,
Vulg. Matt. 24, 6; id. Marc. 13, 7. -
31 pelagus
pĕlăgus, i (Gr. plur. pelagē, Lucr. 5, 35; 6, 619), n., = pelagos, the sea ( poet. and in post-Aug. prose for Lat. mare): fervit aestu pelagus, Pac. ap. Cic. de Or. 3, 39, 157:II.pelagus remis petere coeperunt, Auct. B. Hisp. 40: in pelago,
Lucr. 4, 432: pelagus tenuere rates, the open sea, the main. [p. 1325] Verg. A. 5, 8:pelago Danaūm insidias Praecipitare,
id. ib. 2, 36:pelago dare vela patenti,
id. G. 2, 41; 1, 142:qui fragilem truci Commisit pelago ratem,
Hor. C. 1, 3, 11:pelago terrāque pericula passus,
Ov. Tr. 3, 2, 7:lustrare pelagus,
Val. Fl. 3, 608; Plin. 9, 10, 12, § 35; Juv. 1, 135; 12, 17:saeviente pelago,
Tac. A. 15, 46:vortices pelagi,
Just. 4, 1, 13:nantes lubrico pelagi,
Val. Max. 3, 2, 10:pelagus Ciliciae,
Vulg. Act. 27, 5.— Poet., a mass of water, like the sea:pelago premit arva sonanti,
Verg. A. 1, 246.—Fig., for an immense mass or extent:quam pauca excepta verba ex pelago sermonis pulli minus trita afferant,
the ocean of vulgar language, Varr. L. L. 9, 26, § 33:Herodiani scriptorum pelagus,
Prisc. Ep. ad Jul. 4; cf. “a sea of troubles,” Shaksp. -
32 peritissimus
pĕrītus, a, um, adj. [prop. Part. of perior (in ex-perior); root par-, per-; Gr. peraô; v. periculum], experienced, practised, practically acquainted, skilled, skilful, expert (cf.: gnarus, consultus).I.Lit.(α).Absol.:(β).nil iam mihi novi Offerri pote, quin sim peritus,
Plaut. Pers. 2, 3, 19:doctos homines vel usu peritos,
Cic. Off. 1, 41, 147:docti a peritis,
id. ib. 3, 3, 15:ab hominibus callidis ac peritis animadversa,
id. de Or. 1, 23, 109:decede peritis,
Hor. Ep. 2, 2, 213:me peritus discet Iber,
id. C. 2, 20, 19:homo peritissimus,
Cic. de Or. 1, 15, 66:hominem peritissimum in eis ipsis rebus, superare, quas, etc.,
id. ib. 1, 15, 66:peritissimi duces,
Caes. B. C. 3, 73; Prop. 1, 10, 7. —With gen.:(γ).multarum rerum peritus,
Cic. Font. 7, 15:antiquitatis nostrae et scriptorum veterum litterate peritus,
id. Brut. 56, 205:earum regionum,
Caes. B. C. 1, 48:caelestium prodigiorum,
Liv. 1, 34:peritiores rei militaris,
id. 3, 61:bellorum omnium peritissimus,
Cic. Imp. Pomp. 23, 68:peritissimi caeli ac siderum vates,
Curt. 4, 10, 4:juris,
Juv. 1, 128:vir movendarum lacrimarum peritissimus,
Plin. Ep. 2, 11, 3:definiendi,
Cic. Off. 3, 14, 60.—With abl.: jure peritus, Lucil. ap. Charis. p. 62 P.:(δ).jure peritissimus,
Aur. Vict. Epit. 19:quis jure peritior?
Cic. Clu. 38, 107:peritus bello,
Vell. 2, 29, 3:peritus disciplinā militari,
Gell. 4, 8, 2:arte fabricā peritus,
Dig. 33, 7, 19.—With ad:(ε).ad usum et disciplinam peritus,
Cic. Font. 15, 43:et ad respondendum et ad cavendum peritus,
id. de Or. 1, 48, 212:ad prospicienda cavendaque pericula,
Just. 31, 2, 2.—With in and abl.:(ζ).sive in amore rudis, sive peritus erit,
Prop. 2, 34 (3, 32), 82.—With de:(η).de agriculturā peritissimus,
Varr. R. R. 1, 2, 10.—With acc. ( poet.):(θ).arma virumque peritus,
Aus. Epigr. 137.—With inf. or object-clause ( poet. and in post-Aug. prose):II.soli cantare periti Arcades,
Verg. E. 10, 32:peritus obsequi,
Tac. Agr. 8:urentes oculos inhibere perita,
Pers. 2, 34:rex peritus, fortius adversus Romanos aurum esse quam ferrum,
Flor. 3, 1, 7.—Hence, subst.: pĕrītissĭ-mus, i, m., a man of extraordinary skill:cum discendi causā duobus peritissimis operam dedisset, etc.,
Cic. Brut. 42, 154.—Transf., of abstract things, skilfully constructed, clever:peritae fabulae,
Aus. Ep. 16, 92.—Hence, adv.: pĕrītē, in an experienced manner, skilfully, expertly, cleverly:quod institutum perite a Numa,
Cic. Leg. 2, 12, 29:perite et ornate dicere,
id. de Or. 2, 2, 5; Gell. 17, 5 fin.:callide et perite versari in aliquā re,
Cic. de Or. 1, 11, 48:distributa perite,
id. ib. 2, 19, 81.— Comp.:peritius fit aliquid ab aliquo,
Sen. Ep. 90, 33.— Sup.:aliquid peritissime et callidissime venditare,
Cic. Verr. 2, 2, 54, § 135:disputare,
Val. Max. 8, 11, 1:suavissime et peritissime legere,
Plin. Ep. 3, 15, 3. -
33 peritus
pĕrītus, a, um, adj. [prop. Part. of perior (in ex-perior); root par-, per-; Gr. peraô; v. periculum], experienced, practised, practically acquainted, skilled, skilful, expert (cf.: gnarus, consultus).I.Lit.(α).Absol.:(β).nil iam mihi novi Offerri pote, quin sim peritus,
Plaut. Pers. 2, 3, 19:doctos homines vel usu peritos,
Cic. Off. 1, 41, 147:docti a peritis,
id. ib. 3, 3, 15:ab hominibus callidis ac peritis animadversa,
id. de Or. 1, 23, 109:decede peritis,
Hor. Ep. 2, 2, 213:me peritus discet Iber,
id. C. 2, 20, 19:homo peritissimus,
Cic. de Or. 1, 15, 66:hominem peritissimum in eis ipsis rebus, superare, quas, etc.,
id. ib. 1, 15, 66:peritissimi duces,
Caes. B. C. 3, 73; Prop. 1, 10, 7. —With gen.:(γ).multarum rerum peritus,
Cic. Font. 7, 15:antiquitatis nostrae et scriptorum veterum litterate peritus,
id. Brut. 56, 205:earum regionum,
Caes. B. C. 1, 48:caelestium prodigiorum,
Liv. 1, 34:peritiores rei militaris,
id. 3, 61:bellorum omnium peritissimus,
Cic. Imp. Pomp. 23, 68:peritissimi caeli ac siderum vates,
Curt. 4, 10, 4:juris,
Juv. 1, 128:vir movendarum lacrimarum peritissimus,
Plin. Ep. 2, 11, 3:definiendi,
Cic. Off. 3, 14, 60.—With abl.: jure peritus, Lucil. ap. Charis. p. 62 P.:(δ).jure peritissimus,
Aur. Vict. Epit. 19:quis jure peritior?
Cic. Clu. 38, 107:peritus bello,
Vell. 2, 29, 3:peritus disciplinā militari,
Gell. 4, 8, 2:arte fabricā peritus,
Dig. 33, 7, 19.—With ad:(ε).ad usum et disciplinam peritus,
Cic. Font. 15, 43:et ad respondendum et ad cavendum peritus,
id. de Or. 1, 48, 212:ad prospicienda cavendaque pericula,
Just. 31, 2, 2.—With in and abl.:(ζ).sive in amore rudis, sive peritus erit,
Prop. 2, 34 (3, 32), 82.—With de:(η).de agriculturā peritissimus,
Varr. R. R. 1, 2, 10.—With acc. ( poet.):(θ).arma virumque peritus,
Aus. Epigr. 137.—With inf. or object-clause ( poet. and in post-Aug. prose):II.soli cantare periti Arcades,
Verg. E. 10, 32:peritus obsequi,
Tac. Agr. 8:urentes oculos inhibere perita,
Pers. 2, 34:rex peritus, fortius adversus Romanos aurum esse quam ferrum,
Flor. 3, 1, 7.—Hence, subst.: pĕrītissĭ-mus, i, m., a man of extraordinary skill:cum discendi causā duobus peritissimis operam dedisset, etc.,
Cic. Brut. 42, 154.—Transf., of abstract things, skilfully constructed, clever:peritae fabulae,
Aus. Ep. 16, 92.—Hence, adv.: pĕrītē, in an experienced manner, skilfully, expertly, cleverly:quod institutum perite a Numa,
Cic. Leg. 2, 12, 29:perite et ornate dicere,
id. de Or. 2, 2, 5; Gell. 17, 5 fin.:callide et perite versari in aliquā re,
Cic. de Or. 1, 11, 48:distributa perite,
id. ib. 2, 19, 81.— Comp.:peritius fit aliquid ab aliquo,
Sen. Ep. 90, 33.— Sup.:aliquid peritissime et callidissime venditare,
Cic. Verr. 2, 2, 54, § 135:disputare,
Val. Max. 8, 11, 1:suavissime et peritissime legere,
Plin. Ep. 3, 15, 3. -
34 provenio
I.Lit.A.In gen. (mostly anteclass.): proveniebant oratores novi, Naev. ap. Cic. Sen. 6, 20 (Com. Rel. p. 14 Rib.):B.scriptorum magna ingenia,
Sall. C. 8, 3:in scenam,
Plaut. Ps. 1, 5, 155:quibus feminis menstrua non proveniunt,
Cels. 2, 7.—In partic.1.To come forth, be brought forth, be born; to originate, arise, be produced (post-Aug.; cf.2.progigno): deductis olim, quique mox provenere, haec patria est,
were born, Tac. H. 4, 65:neque Artemenem Dario provenisse,
Just. 2, 10, 4:nec aliud ibi animal provenit,
Plin. 9, 10, 12, § 38; 10, 54, 75, § 152:insula, in quā candidum plumbum provenit,
id. 4, 16, 30, § 104:lana,
Ov. F. 4, 773; id. Am. 3, 1, 44:sic neque fistulosus (caseus) neque salsus neque aridus provenit,
Col. 7, 8, 5.—To grow up, grow, thrive (so in Cæs. and Livy; cf.II.redeo): frumentum propter siccitates angustius provenerat,
Caes. B. G. 5, 24; Liv. 27, 8, 19; 45, 13, 16; Quint. 5, 14, 32:virgas roscidas si recideris, parum prospere proveniunt,
Col. 4, 30, 6; 1, 2, 4; 3, 18, 2; Plin. 19, 7, 36, § 120:arbores sponte suā provenientes,
id. 17, 1, 1, § 1:cum provenisset segetum copia,
Amm. 28, 1, 17; Sen. Ben. 1, 12, 4.—Trop.A. B.In partic.1.To spring, originate, arise; to come to pass, take place, to happen, occur (cf.:2.accido, evenio): carmina proveniunt animo deducta sereno,
Ov. Tr. 1, 1, 39:ut ex studiis gaudium, sic studia hilaritate proveniunt,
Plin. Ep. 8, 19, 2; cf.:Alexandro simile provenisset ostentum,
Suet. Aug. 94:provenire certa ratione,
Col. 4, 29, 2.—To go on, proceed in any manner; to succeed, prosper, flourish, turn out: decumae proveniunt male, Lucil. ap. Non. 521, 3.— Transf., of personal subjects, to whom any thing turns out in any manner:b.cum tu recte provenisti,
since it has turned out well with you, Plaut. Truc. 2, 6, 35; id. Stich. 2, 2, 73; Ter. Ad. 5, 9, 22; cf.:nequiter multis modis,
Plaut. Rud. 3, 5, 57; Vulg. Phil. 1, 19:novā ubertate provenire terram,
flourish, Tac. A. 16, 2; Sen. Cons. ad Marc. 12, 2.—Pregn., to go on well, to prosper, succeed, = succedere:si destinata provenissent,
Tac. H. 4, 18:si consilium provenisset,
id. ib. 3, 41:provenere dominationes,
id. A. 3, 26:ut proveniant sine malo,
Plaut. Most. 2, 1, 68:ut initia belli provenissent,
Tac. H. 2, 20 fin.; id. A. 14, 25. -
35 retexo
rĕ-texo, xui (retexi, Manil. 4, 214 dub.), xtum, 3, v. a.I.To unweave, unravel what has been woven (class.).A.Lit.:2.quasi Penelope telam retexens,
Cic. Ac. 2, 29, 95:tela retexta dolo,
Ov. Am. 3, 9, 30:telas,
Stat. S. 3, 5, 9.—Poet., transf., [p. 1586] of other things:B.nec (corpora possunt) retexi,
be decomposed, Lucr. 1, 529; so,umorem maris (sol),
id. 5, 267: luna quater plenum tenuata retexuit orbem, i. e. lessened or diminished again, Ov. M. 7, 531.—Trop., to break up, cancel, annul, reverse (cf.:II.resolvo, rescindo): multa quaerendo reperiunt non modo ea, quae jam non possint ipsi dissolvere, sed etiam quibus ante exorsa et potius detexta prope retexantur,
Cic. de Or. 2, 38, 158:superiora (novi timores),
id. Fam. 11, 14, 3:istius praeturam (opp. suam gerere),
id. Verr. 2, 2, 26, § 63:illa (dicta),
to take back, id. Fin. 5, 28, 84:orationem meam,
to alter, change, id. Phil. 2, 13, 32:scriptorum quaeque,
to revise, correct, Hor. S. 2, 3, 2:opus,
Ov. P. 1, 3, 30; id. R. Am. 12:retegens caelum terque ora retexens,
Stat. S. 5, 3, 29:jura,
Manil. 4, 214:calumniae textum,
App. Mag. p. 313, 38: an, quod adulescens praestiti, id nunc commutem ac me ipse retexam? and fashion myself anew, metamorphose myself, Masius ap. Cic. Fam. 11, 28, 5.—To weave again or anew; to renew, repeat ( poet.; not anteAug.). — Trop.:B.properata retexite fata,
i. e. call back to life, Ov. M. 10, 31:inde retro redeunt, idemque retexitur ordo,
id. ib. 15, 249; cf. Verg. A. 12, 763.—To repeat, relate again, narrate:oro, mater, ordine mihi singula retexe,
App. M. 9, p. 224, 30; so,orationem,
Lampr. Alex. Sev. 6; Claud. B. Gild. 325; Aus. Idyll. 10, 298. -
36 revereo
rĕ-vĕrĕor, ĭtus. 2, v. dep. a. ( act. collat. form rĕvĕrĕo, acc. to Prisc. p. 799 P.), to stand in awe or fear of; to regard, respect, honor; to fear, be afraid of; to reverence, revere (ante-class. and post-Aug.; syn. veneror): Ap. Quid est quod pudendum siet, genere natam bono pauperem Ducere uxorem? Pe. Revereor filium, Plaut. Ep. 2, 1, 5 (cf. infra, the passage, Ter. Phorm. 2, 1, 3): observantia, per quam aetate aut sapientiā aut honore... antecedentis reveremur et colimus, Cic. Inv. 2, 22, 66:A.hos (sc. oratores) ituri in provincias magistratus reverebantur, hos reversi colebant,
Tac. Or. 36:Nigidium Cicero summe reveritus est,
Gell. 11, 11, 1.—More freq. with inanim. or abstr. objects:quasi ejus opulentitatem reverearis,
stood in awe of, Plaut. Mil. 4, 4, 35:simultatem meam,
Ter. Phorm. 2, 1, 3 (also quoted in Cic. Att. 2, 19, 1):adventum tuom,
Ter. Hec. 3, 1, 10:fulgorem ab auro,
Lucr. 2, 51:dicam non reverens assentandi suspicionem,
Cic. de Or. 2, 28, 122:multa adversa reverens,
id. Tusc. 1, 30, 73:virtutes,
Auct. Her. 4, 17, 24:coetum virorum (Tullia),
Liv. 1, 48:fortunam captivae,
Curt. 6, 2, 8:auctoritatem illustrium scriptorum,
Col. 2, 1, 2:reverearis occursum, non reformides,
Plin. Ep. 1, 10, 7:ne revereatur, minus jam quo redeat domum,
Ter. Hec. 4, 4, 8:ne quaestus quidem suos reveritus illos opimos, etc.,
i. e. did not spare, Plin. 10, 51, 72, § 142.—( *b) Impers. in analogy with pudet: non te tui saltem pudet, si nihil mei revereatur, Varr. ap. Non. 497, 1; cf. vereor. — Hence,rĕvĕrens, entis, P. a., respectful, regardful, reverent:B.sermo erga patrem imperatoremque reverens, de se moderatus,
Tac. H. 1, 17; cf.: responsum parum reverens, Massur. Sabin. ap. Gell. 4, 20, 11:ora,
bashful, modest, Prop. 2, 30 (3, 28), 33:puella parentum suorum reverens,
App. M. 8, p. 204, 21. — Comp.:nihilo reverentior leniorve erga senatum,
Suet. Calig. 26:quis reverentior senatus candidatus?
Plin. Pan. 69, 3; cf. id. Ep. 6, 17, 5:sanctius ac reverentius visum de actis deorum credere quam scire,
Tac. G. 34:illnd modestius ac fortasse reverentius,
Plin. Ep. 8, 21, 5; cf.:nomen Augusti,
Flor. 4, 12, 66.— Sup.:Gabium reverentissimum mei expertus,
Plin. Ep. 10, 86 (18), 1. — Adv.: rĕvĕrenter, respectfully:aliquem adire,
Plin. Ep. 3, 21, 5:amicos colere,
id. ib. 7, 31, 5. — Comp., Tac. H. 2, 27.— Sup., Suet. Aug. 93; id. Ner. 23; Plin. Ep. 10, 21 (32) init. —rĕvĕ-rendus, a, um, P. a., inspiring awe, venerable, reverend (mostly poet.; cf.:colen. dus, venerandus): nox,
Ov. Ib. 75:facies,
Juv. 6, 513:sacraria,
Claud. VI. Cons. Hon. 599:vetustas (libri),
Gell. 9, 14, 26; 18, 5, 11:vultu,
Spart. Sev. 19:epulae,
Amm. 30, 1, 22.— Sup.: Reverendissimus, most reverend, right reverend, a title of bishops, etc., Cod. Th 1, 55, 8; 1, 2, 6. -
37 revereor
rĕ-vĕrĕor, ĭtus. 2, v. dep. a. ( act. collat. form rĕvĕrĕo, acc. to Prisc. p. 799 P.), to stand in awe or fear of; to regard, respect, honor; to fear, be afraid of; to reverence, revere (ante-class. and post-Aug.; syn. veneror): Ap. Quid est quod pudendum siet, genere natam bono pauperem Ducere uxorem? Pe. Revereor filium, Plaut. Ep. 2, 1, 5 (cf. infra, the passage, Ter. Phorm. 2, 1, 3): observantia, per quam aetate aut sapientiā aut honore... antecedentis reveremur et colimus, Cic. Inv. 2, 22, 66:A.hos (sc. oratores) ituri in provincias magistratus reverebantur, hos reversi colebant,
Tac. Or. 36:Nigidium Cicero summe reveritus est,
Gell. 11, 11, 1.—More freq. with inanim. or abstr. objects:quasi ejus opulentitatem reverearis,
stood in awe of, Plaut. Mil. 4, 4, 35:simultatem meam,
Ter. Phorm. 2, 1, 3 (also quoted in Cic. Att. 2, 19, 1):adventum tuom,
Ter. Hec. 3, 1, 10:fulgorem ab auro,
Lucr. 2, 51:dicam non reverens assentandi suspicionem,
Cic. de Or. 2, 28, 122:multa adversa reverens,
id. Tusc. 1, 30, 73:virtutes,
Auct. Her. 4, 17, 24:coetum virorum (Tullia),
Liv. 1, 48:fortunam captivae,
Curt. 6, 2, 8:auctoritatem illustrium scriptorum,
Col. 2, 1, 2:reverearis occursum, non reformides,
Plin. Ep. 1, 10, 7:ne revereatur, minus jam quo redeat domum,
Ter. Hec. 4, 4, 8:ne quaestus quidem suos reveritus illos opimos, etc.,
i. e. did not spare, Plin. 10, 51, 72, § 142.—( *b) Impers. in analogy with pudet: non te tui saltem pudet, si nihil mei revereatur, Varr. ap. Non. 497, 1; cf. vereor. — Hence,rĕvĕrens, entis, P. a., respectful, regardful, reverent:B.sermo erga patrem imperatoremque reverens, de se moderatus,
Tac. H. 1, 17; cf.: responsum parum reverens, Massur. Sabin. ap. Gell. 4, 20, 11:ora,
bashful, modest, Prop. 2, 30 (3, 28), 33:puella parentum suorum reverens,
App. M. 8, p. 204, 21. — Comp.:nihilo reverentior leniorve erga senatum,
Suet. Calig. 26:quis reverentior senatus candidatus?
Plin. Pan. 69, 3; cf. id. Ep. 6, 17, 5:sanctius ac reverentius visum de actis deorum credere quam scire,
Tac. G. 34:illnd modestius ac fortasse reverentius,
Plin. Ep. 8, 21, 5; cf.:nomen Augusti,
Flor. 4, 12, 66.— Sup.:Gabium reverentissimum mei expertus,
Plin. Ep. 10, 86 (18), 1. — Adv.: rĕvĕrenter, respectfully:aliquem adire,
Plin. Ep. 3, 21, 5:amicos colere,
id. ib. 7, 31, 5. — Comp., Tac. H. 2, 27.— Sup., Suet. Aug. 93; id. Ner. 23; Plin. Ep. 10, 21 (32) init. —rĕvĕ-rendus, a, um, P. a., inspiring awe, venerable, reverend (mostly poet.; cf.:colen. dus, venerandus): nox,
Ov. Ib. 75:facies,
Juv. 6, 513:sacraria,
Claud. VI. Cons. Hon. 599:vetustas (libri),
Gell. 9, 14, 26; 18, 5, 11:vultu,
Spart. Sev. 19:epulae,
Amm. 30, 1, 22.— Sup.: Reverendissimus, most reverend, right reverend, a title of bishops, etc., Cod. Th 1, 55, 8; 1, 2, 6. -
38 scribo
scrībo, psi, ptum, 3 ( perf. sync. scripsti, Plaut. As. 4, 1, 57: scripstis, Enn. ap. Non. 153, 28, or Trag. v. 239 Vahl.; inf. scripse, Aus. Sept. Sap. Lud. 1; cf. 2. dico init.), v. a. [root skrabh-, to dig; whence, Gr. graphô; Lat. scrobis, scrofa; cf. Germ. schreiben], prop., to scratch, grave, engrave with a sharp point; hence,I.In gen.A.Lit., to write, draw, or otherwise make lines, letters, figures, etc. (cf. scalpo):B.in libro cum scribuntur calamo litterae,
Plaut. Ps. 1, 5, 131; cf. id. Bacch. 4, 4, 76 sq.:litteras, tabellas,
id. Ps. 1, 1, 28:(littera M) etiamsi scribitur, tamen parum exprimitur,
Quint. 9, 4, 40; cf. id. 1, 7, 28:nostri praeceptores cervum servumque u et o litteris scripserunt,
id. 1, 7, 26; cf. id. 1, 7, 4; 1, 7, 20; 1, 7, 30; 12, 10, 28;12, 10, 30: terra in augurum libris scripta cum r uno,
Varr. L. L. 5, § 21 Müll.:hic carmen mediā scribe columnā,
Prop. 4 (5), 7, 83; cf.:scribitur vestris Cynthia corticibus,
id. 1, 18, 22; Ov. M. 9, 527; Luc. 2, 343:in aquā,
Cat. 68, 4; cf.also: fac lapis his scriptus stet super ossa notis: hic jacet, etc.,
Tib. 1, 3, 54 (but the better reading is inscriptis):scribere decore,
to write a good hand, Amm. 30, 9, 4:erat scriptum ipsius manu,
Cic. Cat. 3, 5, 10:suā manu scripsit,
Liv. 37, 10.—Of drawing, etc.:si quis fugitivo stigmata scripserit,
has branded a runaway, Quint. 7, 4, 14; cf.: charaxat ambas ungulis scribentibus genas, Prud. steph. 10, 557:totius vobis Frontem tabernae scipionibus scribam,
Cat. 37, 10:(Diodotus Stoicus) geometriae munus tuebatur, verbis praecipiens discentibus, unde, quo quamque lineam scriberent,
Cic. Tusc. 5, 39, 113:ut formam (porticus) secundum rationem loci scribas,
draw, design, Plin. Ep. 9, 39, 5; Stat. S. 1, 3, 9:quae Attalicis variata per artem Aulaeis scribuntur acu,
i. e. are embroidered, Sil. 14, 660:scripto radiat Germanicus auro, i. e. sculpto,
Juv. 6, 205; cf. Mart. 11, 5, 3.—Trop.: memor essem? etiam nunc mihi Scripta illa dicta sunt in animo Chrysidis De Glycerio, graven, imprinted (syn.:II.inscripta, insculpta),
Ter. And. 1, 5, 48:arva sanguineo scribit rutilantia gyro,
Stat. Th. 11, 514.—In partic., with the accessory idea of intellectual action, of written composition of every kind, to write, write down, compose, describe, depict; to draw up, communicate, announce in writing (syn.: compono, perscribo).(α).With acc.:(β).quoniam de re publicā multa quaesierint et scripserint,
Cic. Rep. 1, 7, 12:Cn. Aufidius praetorius (caecus) Graecam scribebat historiam,
id. Tusc. 5, 38, 112; so,historiam,
id. de Or. 2, 12, 51; id. Brut. 75, 262:bellum,
Liv. 21, 1:res gestas,
Hor. A. P. 74; id. Ep. 1, 3, 7 al.:librum de rebus rusticis,
Cic. Sen. 15, 54:scripsi etiam versibus tres libros de temporibus meis,
id. Fam. 1, 9, 23:in Catone Majore, qui est scriptus ad te de senectute,
id. Lael. 1, 4:carmen in aliquem,
id. de Or. 2, 86, 352:Furius defensionem causae suae scripsit,
id. Verr. 2, 5, 43, § 112; cf. Quint. 2, 15, 29:libellos,
Ov. Tr. 5, 12, 61; id. P. 4, 13, 19:notas,
id. ib. 3, 2, 90:Diphilus Hanc (fabulam) Graece scripsit,
Plaut. Cas. prol. 33; Ter. Heaut. prol. 43; id. Hec. prol. 6 (cf. also infra, d):versus,
Lucr. 1, 24; Hor. S. 1, 9, 23; 1, 10, 60:carmina,
id. ib. 2, 5, 74; id. Ep. 1, 19, 3:poëmata,
id. ib. 2, 2, 66 et saep.; cf.: scripsere alii rem Versibus, Enn. ap. Cic. Brut. 19, 76 (Ann. v. 221 Vahl.):formam et situm agri alicui,
to describe, Hor. Ep. 1, 16, 4 et saep.—Of written communications, letters, etc.:epistulis tuis perdiligenter scriptis,
Cic. Att. 1, 11, 1; cf. Planc. ap. Cic. Fam. 10, 4, 1:haec scripsi properans,
Cic. Att. 2, 19, 5:litteras, quas ad Pompeium scripsi, tibi misi,
id. ib. 3, 9, 3:litterae extemplo Romam scriptae,
Liv. 41, 16:plura ad te scribam, si, etc.,
Cic. Att. 11, 10, 3:scriberem ad te de hoc plura, si Romae esses,
id. ib. 6, 4, 11:haec ad te scripsi verbosius,
id. Fam. 7, 3, 5:scriptā jam epistulā superiore,
id. ib. 1, 9, 26:non quo haberem, quod tibi scriberem,
id. Att. 4, 4, a:epistulam,
Plin. Ep. 7, 9, 8 et saep.:scribere salutem,
to send a greeting, Plaut. Bacch. 4, 9, 77; cf.:laudes atque gratias populo Romano,
Gell. 3, 8, 5.—With a personal object:nullos habeo scriptos (homines), memini tamen,
written down, Plaut. Mil. 1, 1, 48:per eum Marium, quem scripsissem,
Cic. Att. 12, 49, 1: quis Martem digne scripserit aut...Merionem aut...Tydiden? who could depict, represent, etc., Hor. C. 1, 6, 14; id. S. 2, 1, 16; cf. in the pass.:scriberis Vario fortis et hostium Victor,
id. C. 1, 6, 1.—With two acc.: cum auctor pugnae se A. Cornelium Cossum consulem scripserit, subscribed himself, declared himself in the inscription to be, Liv. 4, 20, 11.—With object-clause:(γ).in foribus scribat occupatum esse se,
Plaut. As. 4, 1, 15:ut Africanum avum meum scribit Cato solitum esse dicere,
Cic. Rep. 1, 17, 27; id. Att. 1, 8, 1; cf.:Romae quod scribis sileri, ita putabam,
id. ib. 2, 13, 2:quod ad te scripseram me in Epiro futurum,
id. ib. 3, 13, 1:Graeceius ad me scripsit, C. Cassium sibi scripsisse, homines comparari, qui, etc.,
id. ib. 15, 8, 2:Cicero quodam loco scribit, id esse optimum, etc.,
Quint. 11, 1, 92:post paulo scribit, sibi millia quinque Esse domi chlamydum,
Hor. Ep. 1, 6, 43 et saep.—In pass., with nom. or acc.:eadem haec avis scribitur conchis se solere complere, etc.,
Cic. N. D. 2, 49, 125: scribitur nobis, magnam veteranorum multitudinem Romam convenisse jam, etc., Brut. et Cass. ap. Cic. Fam. 11, 2, 1:scriptum est item, quaesivisse (Socratem), quid esset,
Cic. Div. 1, 54, 123.—With rel.-clause:(δ).nec scribis, quam ad diem te exspectemus,
Cic. Att. 3, 7, 1:scribe aliquando ad nos, quid agas,
id. Fam. 7, 12, 2:ad me Valerius scripsit... quem ad modum ducta esses, etc.,
id. ib. 14, 2, 2.—Absol.:B.quo (Platone) nemo in scribendo praestantior fuit,
Cic. Rep. 2, 11, 21; cf. id. ib. 3, 8, 13:Demophilus scripsit, Marcus vortit barbare,
Plaut. As. prol. 11; id. Trin. prol. 19:poëta quom primum ad scribendum animum appulit,
Ter. And. prol. 1; id. Heaut. prol. 7:sumite materiem vestris, qui scribitis, aequam Viribus,
Hor. A. P. 38:sic raro scribis, ut toto non quater anno Membranam poscas,
id. S. 2, 3, 1 et saep.:Samiae, ut ibi (i. e. in oratione) scribit Laelius, capedines,
Cic. Rep. 6, 2, 11; cf. id. ib. 1, 16, 25:ut, quemadmodum scribit ille, cottidiano, etc.,
id. ib. 6, 2, 8:denique non video de tot scribentibus unum,
Ov. Tr. 2, 495.—So freq. of written communications, letters; usually with ad aliquem (less freq. alicui) or de aliquā re:tv si, ut scribis, Kal. Jun. Romā profectus es, etc.,
Cic. Att. 3, 9, 3:ego te, ut scribis, cito videbo,
id. ib. 3, 27:nihil habeo, quod ad te scribam, scribo tamen, non ut te delectem, etc.,
id. ib. 14, 12, 3:senatusconsultum si erit factum, scribes ad me,
id. ib. 5, 4, 2; cf.:scripsi etiam ad Camillum, ad Lamiam,
id. ib. 5, 8, 3:in quā (epistulā) de agro Campano scribis,
id. ib. 2, 16, 11:ut nuper me scis scripsisse ad te de Varronis erga me officio, etc.,
id. ib. 2, 25, 1; cf.:Hermae tui Pentelici, de quibus ad me scripsisti,
id. ib. 1, 8, 2; 1, 9, 2 et saep.— With ut, ne, etc.:velim domum ad te scribas, ut mihi tui libri pateant,
Cic. Att. 4, 14, 1:ad me scriberet, ut in Italiam quam primum venirem,
id. ib. 11, 7, 2; 5, 11, 6.— With dat.:consules Fulvio, ut ex Falisco, Postumio, ut ex Vaticano exercitum ad Clusium admoveant, scribunt,
Liv. 10, 27; 42, 27; Tac. A. 1, 29.—With ne:Scipioni scribendum, ne bellum remitteret,
Liv. 30, 23.—With simple subj.:scribit Labieno, si rei publicae commodo facere posset, cum legione ad fines Nerviorum veniat,
Caes. B. G. 5, 46 fin. —In Tac. also, with inf.:scribitur tetrarchis ac regibus, jussis Corbulonis obsequi,
Tac. A. 15, 25 fin. —In eccl. Lat. as a formula of quotation from the Scriptures:scriptum est,
i. e. it is said in Holy Writ, Vulg. Matt. 4, 4; id. Luc. 19, 46; id. Rom. 11, 8 et saep.—Publicists', milit., jurid., and business t. t., of written plans, drafts, and other writings of various import.1.Publicists' t. t., to draw up, draught a law, decree, treaty, etc.:2.quod proditum memoria est, X. viros, qui leges scripserint, etc.,
Cic. Rep. 2, 31, 54; so,leges,
id. ib. 2, 36, 61; 2, 10, 18; id. Rosc. Am. 25, 70; id. de Or. 1, 19, 86; id. Inv. 1, 38, 68 al.; cf.in a transf. signif.: cui non apparet, inopiam et miseriam civitatis istam legem scripsisse, etc.,
Liv. 34, 6 fin.; and:testamentum, quod pietas, fides, pudor scripsit,
Plin. Ep. 8, 18, 7:haec senatusconsulta non ignoro ab amicissimis ejus, cujus de honore agitur, scribi solere,
Cic. Fam. 15, 6, 2.—So very freq.: senatusconsulto scribendo, or simply scribendo adesse, or also, ad scribendum esse, to witness the drawing up of a decree of the Senate; to subscribe it: erat nobis dictum, te existimare, alicui senatusconsulto, quod contra dignitatem tuam fieret, scribendo Lamiam [p. 1648] affuisse, qui omnino consulibus illis numquam fuit ad scribendum, Cic. Fam. 12, 29, 2 Orell. N. cr.; cf.: senatusconsulta scribuntur apud familiarem meum (i. e. Caesarem). Et quidem cum in mentem venit (Caesari), ponor ad scribendum (i. e. he adds my signature to it), id. ib. 9, 15, 4:quod me esse ad scribendum vides,
id. Att. 1, 19, 9; id. Fam. 9, 15, 3: S. C. auctoritas. Pridie Kal. Octob. in aede Apollinis scrib. affuerunt L. Domitius, etc., an official formula ap. Cic. Fam. 8, 8, 5 sq. (v. assum):Boeotorum gentem numquam ad scribendum amicitiae foedus adduci potuisse,
to make, enter into, conclude, Liv. 42, 12.—Milit. t. t.: scribere milites (legiones, supplementum, etc.), to enlist, enroll, levy:b.milites,
Sall. J. 43, 3:legiones,
id. C. 32, 1:exercitui supplementum,
id. J. 39, 2:supplementum legionibus,
Cic. Fam. 3, 3, 1; Liv. 8, 8:exercitum,
id. 4, 43; 9, 8; 9, 19:equites,
id. 10, 25; 21, 40; 35, 20:socios navales,
id. 37, 2; so, too: sex milia colonorum Albam in Aequos, to enroll for the purpose of sending, to send, id. 10, 1:socios scribere in urbem,
id. 4, 11, 4.—Poet., transf.:3.scribe tui gregis hunc,
enroll him among your retinue, Hor. Ep. 1, 9, 13.—Jurid. and business t. t.: dicam scribere (alicui), like dikên graphein tini, to bring an action in writing against any one (v. dica); of a lawyer, to draw up legal instruments (complaints or charges, contracts, wills, etc.):A.Servius hanc urbanam militiam respondendi, scribendi, cavendi secutus est,
Cic. Mur. 9, 19; id. Fam. 7, 14 Manut.; cf. id. Leg. 1, 4, 14:omnia testamenta tu scribes unus,
id. de Or. 2, 6, 24; Dig. 28, 2, 25.—Hence, transf., with a personal object: aliquem heredem, to appoint or designate any one as heir:testamentum palam fecerat et illum heredem et me scripserat,
Cic. Mil. 18, 48; cf.:in testamento Ptolemaei patris heredes erant scripti, etc.,
Caes. B. C. 3, 108:quem Micipsa testamento secundum heredem scripsit,
Sall. J. 65, 1; Auct. B. Alex. 33; Plin. Pan. 43, 1 sq.; Tac. A. 14, 31; Hor. S. 2, 5, 48; Juv. 3, 161; 9, 87:aliquem coheredem,
Tac. Agr. 43 fin.:aliquem exheredem,
to disinherit any one by will, Dig. 37, 4, 8, §§1 and 6: aliquem tutorem liberis suis,
to appoint as guardian by will, Cic. Clu. 14, 41:libertatem servo,
to bequeath to a slave his freedom, Dig. 29, 2, 71.—Of contracts, notes, drafts, etc.:pulchre scripsti: scitum syngraphum!
Plaut. As. 4, 1, 57: nummos, usuras, etc. (alicui), to give a note or bond for:scribit nummos,
id. ib. 2, 4, 34:sibi creditam pecuniam,
Dig. 26, 7, 9, § 7:genero usuras praestandas quasi ex dotis promissione,
ib. 4, 4, 17:lecta est cautio hujusmodi: Lutius Titius scripsi, me accepisse a Publio Maevio quindecim mutua numerata mihi de domo, etc.,
ib. 12, 1, 40: scribe decem (tabulas) a Nerio, give ten notes or bonds drawn up by the usurer Nerius, Hor. S. 2, 3, 69. scriptos expendere nummos, v. l. ap. Hor. Ep. 2, 1, 105 (Hold. cautos); cf. rescribo.—Hence, scriptum, i, n., something written, viz.,(Acc. to I.) A line; so only: duodecim scripta, a game played with colored stones (calculi) on a draught-board marked into spaces by twelve oblique lines: tibi concedo, quod in duodecim scriptis olim, ut calculum reducas, si te alicujus dati poenitet, Cic. Fragm. ap. Non. 170, 30; cf.:B.in lusu duodecim scriptorum cum prior calculum promovisset essetque victus, etc.,
Quint. 11, 2, 38;v. also scriptula, and Becker, Gall. 3, pp. 261 and 264 sq.: duodecim scriptis ludere,
Cic. de Or. 1, 50, 217.—(Acc. to II.) A written composition, writing, treatise, book, work, etc. (most freq. in plur.):2.ex scripto et sententiā controversia nascitur cum videtur scriptoris voluntas cum scripto ipso dissentire,
the writing, the written expression, Auct. Her. 1, 11, 19:incredibile dictu est, quam multi Graeci de harum valvarum pulchritudine scriptum reliquerunt,
have left something written concerning it, speak of it in their writings, Cic. Verr. 2, 4, 56, § 124; so Quint. 6, 1, 7; cf. in plur., Cic. Rep. 1, 22, 36:quod a Democrito et Platone in scriptis relictum esse dicunt,
id. de Or. 2, 46, 194:utinam exstarent illa carmina, quae multis saeculis ante suam aetatem in epulis esse cantata, in Originibus scriptum reliquit Cato!
id. Brut. 19, 75: ut ipsis scriptis non ea mandaremus, id. Off. 2, 1, 3:in quo libro scriptum hoc invenitur,
Quint. 1, 1, 15:Hortensius erat memoriā tantā, ut quae secum commentatus esset, ea sine scripto verbis eisdem redderet, quibus cogitavisset,
without notes, Cic. Brut. 88, 301; cf. on the contrary: de scripto dicere, to speak or read from a written paper:recitetur oratio, quae propter rei magnitudinem dicta de scripto est,
id. Planc. 30, 74; id. Phil. 10, 2, 5; id. Brut. 12, 46; id. Att. 4, 3, 3; id. Fam. 10, 13, 1:laudavit pater scripto meo,
in a speech composed by me, id. Q. Fr. 3, 8, 5:adire aliquem scripto,
Tac. H. 4, 39:cum eorum inventis scriptisque se oblectent,
writings, Cic. Rep. 1, 17, 28:ardeo cupiditate...nomen ut nostrum scriptis illustretur et celebretur tuis,
id. Fam. 5, 12, 1:scripta recitare,
Hor. S. 1, 4, 75:nosmet Lucili scripta legentes,
id. ib. 1, 10, 56:Graecorum Scripta optima,
id. Ep. 2, 1, 29:si non accipiet scriptum,
Ov. A. A. 1, 469:debueram scripto certior esse tuo,
id. H. 6, 4.—(Acc. to II. B. 1.) Scriptum legis, and simply scriptum, a written ordinance, a law:quam tu mihi ex ordine recita de legis scripto populi Romani auctionem,
Cic. Agr. 2, 18, 48:(Crassus) ita multa tum contra scriptum pro aequo et bono dixit, ut, etc.,
id. Brut. 39, 145; cf. id. Inv. 2, 46, 135; 2, 47, 138; cf.:(senatus) scripto illo istius sententiam dicere vetabatur,
rescript, id. Dom. 26, 69. -
39 subtilitas
subtīlĭtas ( supt-), ātis, f. [subtilis], fineness, thinness, slenderness, minuteness (syn. tenuitas).I.Lit. (mostly post-Aug.;II.not in Cic.): linearum,
Plin. 35, 10, 36, § 82:ferramentorum,
the keen edge, sharpness, id. 28, 9, 41, § 148:inenarrabilis florum,
id. 21, 1, 1, § 1:muliebris,
Vitr. 4, 1 med.:immensa animalium,
Plin. 11, prooem. 1, §1: caelandi fingendique ac tingendi,
id. 35, prooem. §1: umoris,
id. 2, 65, 65, § 163. —Trop.A.In gen., keenness, acuteness, penetration, definiteness, exactness, subtlety, etc. (class.;B.syn.: acumen, sollertia): sententiarum,
Cic. N. D. 2, 1, 1:disputandi,
id. Tusc. 3, 23, 56:ea subtilitas, quam Atticam appellant,
id. Brut. 17, 67:subtilitas sermonis,
id. Rep. 1, 10, 16:credunt plerique militaribus ingeniis subtilitatem deesse,
Tac. Agr. 9:ingens,
Petr. 31:tanta,
id. 38; Sen. Ep. 113, 1:Aristoteles, vir immensae subtilitatis,
Plin. 18, 34, 77, § 335; cf.:litterarum,
id. 2, 108, 112, § 247:geometrica,
id. 2, 65, 65, § 164:perversa grammaticorum,
id. 35, 3, 4, § 13:subtilitas parcimoniae compendia invenit,
id. 17, 22, 35, § 171:picturae summa suptilitas,
id. 35, 9, 36, § 67:inutilis,
Sen. Ep. 65, 16:quaedam inutilia et inefficacia ipsa subtilitas reddit,
id. ib. 82, 24: nimia, id. ib 88, 43.—In partic., in rhet., plainness, simplicity, absence of ornament:orationis subtilitas imitabilis quidem illa videtur esse existimanti, sed nihil est experienti minus,
Cic. Or. 23, 76; id. Brut. 84, 291:suavitatem Isocrates, subtilitatem Lysias, vim Demosthenes habuit,
id. de Or. 3, 7, 28:subtilitas et elegantia scriptorum,
id. Fam. 4, 4, 1. -
40 suptilitas
subtīlĭtas ( supt-), ātis, f. [subtilis], fineness, thinness, slenderness, minuteness (syn. tenuitas).I.Lit. (mostly post-Aug.;II.not in Cic.): linearum,
Plin. 35, 10, 36, § 82:ferramentorum,
the keen edge, sharpness, id. 28, 9, 41, § 148:inenarrabilis florum,
id. 21, 1, 1, § 1:muliebris,
Vitr. 4, 1 med.:immensa animalium,
Plin. 11, prooem. 1, §1: caelandi fingendique ac tingendi,
id. 35, prooem. §1: umoris,
id. 2, 65, 65, § 163. —Trop.A.In gen., keenness, acuteness, penetration, definiteness, exactness, subtlety, etc. (class.;B.syn.: acumen, sollertia): sententiarum,
Cic. N. D. 2, 1, 1:disputandi,
id. Tusc. 3, 23, 56:ea subtilitas, quam Atticam appellant,
id. Brut. 17, 67:subtilitas sermonis,
id. Rep. 1, 10, 16:credunt plerique militaribus ingeniis subtilitatem deesse,
Tac. Agr. 9:ingens,
Petr. 31:tanta,
id. 38; Sen. Ep. 113, 1:Aristoteles, vir immensae subtilitatis,
Plin. 18, 34, 77, § 335; cf.:litterarum,
id. 2, 108, 112, § 247:geometrica,
id. 2, 65, 65, § 164:perversa grammaticorum,
id. 35, 3, 4, § 13:subtilitas parcimoniae compendia invenit,
id. 17, 22, 35, § 171:picturae summa suptilitas,
id. 35, 9, 36, § 67:inutilis,
Sen. Ep. 65, 16:quaedam inutilia et inefficacia ipsa subtilitas reddit,
id. ib. 82, 24: nimia, id. ib 88, 43.—In partic., in rhet., plainness, simplicity, absence of ornament:orationis subtilitas imitabilis quidem illa videtur esse existimanti, sed nihil est experienti minus,
Cic. Or. 23, 76; id. Brut. 84, 291:suavitatem Isocrates, subtilitatem Lysias, vim Demosthenes habuit,
id. de Or. 3, 7, 28:subtilitas et elegantia scriptorum,
id. Fam. 4, 4, 1.
См. также в других словарях:
Ludus duodecim scriptorum — XII scripta board in the museum at Ephesus Ludus duodecim scriptorum, or XII scripta, was a tables game popular during the time of the Roman Empire. The name translates as game of twelve markings , probably referring to the three rows of 12… … Wikipedia
Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum — The Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum (CSEL) is a series of critical editions of the Latin Church Fathers published by a committee of the Austrian Academy of Sciences. The CSEL is intended to include the ecclesiastical authors who… … Wikipedia
Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum — Le Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum (CSEL), également appelé « Corpus de Vienne », est une collection d éditions critiques de Pères de l Église ayant écrit en latin, publiée par un comité de l Académie des sciences… … Wikipédia en Français
Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana — Die Bibliotheca Teubneriana, mit vollem Titel: Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana (lat. „Teubners Bibliothek griechischer und lateinischer Schriftsteller“) ist eine Reihe wissenschaftlicher Editionen der Autoren der… … Deutsch Wikipedia
Bibliotheca scriptorum graecorum et romanorum Teubneriana — Die Bibliotheca Teubneriana, mit vollem Titel: Bibliotheca scriptorum Graecorum et Romanorum Teubneriana (lat. „Teubners Bibliothek griechischer und lateinischer Schriftsteller“) ist eine Reihe wissenschaftlicher Editionen der Autoren der… … Deutsch Wikipedia
Corpus Scriptorum Christianorum Orientalium — The Corpus Scriptorum Christianorum Orientalium is an important multilingual collection of Eastern Christian texts with over 600 volumes published since its foundation in 1903 by Louvain Catholic University in Belgium and The Catholic University… … Wikipedia
Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum — Das Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum, abgekürzt CSEL, ist die von einer Kommission der Österreichischen Akademie der Wissenschaften herausgegebene kritische Edition der lateinischen kirchlichen Schriftsteller der ersten Jahrhunderte.… … Deutsch Wikipedia
Corpus scriptorum ecclesiasticorum latinorum — Das Corpus Scriptorum Ecclesiasticorum Latinorum, abgekürzt CSEL, ist die von einer Kommission der Österreichischen Akademie der Wissenschaften herausgegebene kritische Edition der lateinischen kirchlichen Schriftsteller der ersten Jahrhunderte.… … Deutsch Wikipedia
Ludus Duodecim Scriptorum — Scriptatisch (Museum Ephesos) Duodecim Scripta (lat.: „zwölf Linien“), auch Ludus duodecim scriptorum, war der lateinische Name für die Ur Form des heutigen Spiels Backgammon. Es wird angenommen, dass die Römer das Spiel aus dem alt ägyptischen… … Deutsch Wikipedia
Ludus duodecim scriptorum — Jeu du musée d Éphèse Le Ludus duodecim scriptorum (ou XII scripta) est un jeu de tables populaire de l Empire romain. Ce jeu ressemble à l actuel backgammon, mais avec un tablier de 3 rangées et non 2. Sommaire … Wikipédia en Français
DUODECIM Scriptorum lusus — vide infra Scripta, duodecim tabulae lusoriae … Hofmann J. Lexicon universale